Rezerwat przyrody Buki Mierzei Wiślanej

Na Mierzei Wiślanej dominują dziś sosnowe bory – sztuczne nasadzenia z końca XIX wieku, które miały zatrzymać ruchome wydmy. Ale w okolicach Przebrna zachował się wyjątkowy fragment lasu, który rósł tu jeszcze przed katastrofą ekologiczną spowodowaną przez masową wycinkę. Rezerwat przyrody Buki Mierzei Wiślanej to 7 hektarów, na których przetrwały prawie 200-letnie buki – jedyne naturalne stanowisko tego gatunku na całej mierzei.

Spacer między tymi potężnymi drzewami to podróż w czasie. Podczas gdy większość Mierzei pokrywa monotonna sosna, tutaj las ma zupełnie inny charakter – gęsty, ciemny, z grubymi pniami buków sięgających kilkudziesięciu metrów wysokości.

Ostatni świadkowie dawnych lasów Mierzei Wiślanej

Historia lasów na Mierzei to opowieść o niszczeniu i odbudowie. Pod koniec epoki brązu rosły tu lasy dębowo-grabowo-bukowe, które przetrwały aż do XVII wieku. Potem przyszła intensywna wycinka – w XVIII wieku mierzeja stała się praktycznie bezleśna, co uruchomiło piaski i spowodowało katastrofę ekologiczną. Dopiero od 1800 roku zaczęto masowo sadzić sosny, żeby ustabilizować wydmy.

Rezerwat powstał w 1962 roku właśnie po to, żeby ochronić ten fragment, który jakoś przetrwał. Nie każdy wie, że te buki to prawdopodobnie pozostałość pierwotnych lasów – żywe połączenie z krajobrazem sprzed wieków.

Wiek drzewostanu bukowego szacuje się na około 150-200 lat, co czyni te drzewa świadkami czasów, gdy Mierzeja Wiślana dopiero odbudowywała swoją szatę leśną po katastrofie ekologicznej XVIII wieku.

Co rośnie w rezerwacie

Główną atrakcją są oczywiście buki – majestatyczne, z gładką szarą korą i rozłożystymi koronami tworzącymi gęsty baldachim. Ale to nie monokultura. Obok buków rosną świerki pospolite, dęby szypułkowe, sosny zwyczajne i brzozy brodawkowate. Teren jest urozmaicony morfologicznie – są niewielkie obniżenia, gdzie rozwinęły się płaty olsu z olchą czarną.

Sztucznie wprowadzono tu też kilka gatunków – daglezję zieloną, modrzew europejski i sosnę wejmutką. Można je spotkać pojedynczo między starymi drzewami. W runie leśnym, między zawilcami gajowymi i borówką czarnicą, rosną chronione rośliny: konwalia majowa, kruszyna pospolita i bluszcz pospolity – jedna z nielicznych polskich lian, która bardzo licznie występuje w rezerwacie.

Wczesną wiosną pojawiają się śnieżyczki przebiśnieg – białe kwiaty przebijające się przez opadłe liście dodają temu miejscu dodatkowego uroku.

Fauna rezerwatu – kogo można spotkać

W lesie żyją daniele, lisy, dziki i jenoty. Ptactwa jest sporo – przy odrobinie szczęścia i cierpliwości można zaobserwować różne gatunki leśne. Najlepiej przyjść rano albo pod wieczór, wtedy szanse na spotkanie ze zwierzyną są większe.

Rezerwat to też cenne miejsce dla botaników – różnorodność roślinności na tak małej powierzchni, związana z urozmaiconą morfologią terenu, daje materiał do badań nad ekosystemami leśnymi Pobrzeża Bałtyku.

Spacer po rezerwacie – praktyczne informacje

Rezerwat znajduje się około 0,8 km na południe od drogi łączącej Przebrno z Krynicą Morską. Zarządza nim Nadleśnictwo Elbląg – Leśnictwo Przebrno. To teren otwarty, bez opłat za wstęp i bez ograniczeń czasowych – można przyjść o dowolnej porze.

Na spacer warto przeznaczyć godzinę, może półtorej. Teren nie jest duży – 7 hektarów to niewiele – ale przyjemnie jest po prostu przejść się między starymi drzewami, posłuchać lasu, poszukać bluszczu oplatającego pnie. To miejsce na spokojny spacer, nie na wielogodzinną wyprawę.

Ścieżki nie są specjalnie oznakowane – to po prostu leśne dróżki. Warto mieć wygodne buty, zwłaszcza po deszczu, bo w obniżeniach terenu może być wilgotno.

Dla kogo jest ten rezerwat

To miejsce dla osób, które lubią ciszę i las. Nie ma tu wielkich atrakcji, punktów widokowych czy tablic informacyjnych na każdym kroku. Jest stary las i spokój.

Rodziny z dziećmi mogą tu przyjść na spacer – dzieci często fascynują się grubymi pniami drzew i poszukiwaniem zwierząt. Ale nie ma tu placu zabaw ani ławek – to rezerwat przyrody, nie park miejski.

Miłośnicy przyrody i fotografii znajdą tu dobre warunki – zwłaszcza wiosną, gdy kwitną śnieżyczki, i jesienią, gdy liście buków zmieniają barwy. Światło przebijające się przez korony starych drzew daje ciekawe efekty.

Rezerwat stanowi część Parku Krajobrazowego Mierzeja Wiślana – większego obszaru chronionego obejmującego unikalne ekosystemy tego wąskiego pasa lądu między Zatoką Gdańską a Zalewem Wiślanym.

Jak dojechać i co jeszcze zobaczyć w okolicy

Dojazd samochodem: z Krynicy Morskiej w stronę Przebrna, rezerwat znajduje się około 800 metrów na południe od głównej drogi. Można zostawić auto przy drodze i przejść się pieszo.

Rowerem: przez Mierzeję Wiślaną prowadzi ścieżka rowerowa, która biegnie tuż przy linii brzegowej. Z niej można zjechać w głąb lądu do rezerwatu. Połączenie przejażdżki rowerowej z widokiem na morze i spaceru w starym lesie to dobry pomysł na popołudnie.

W okolicy warto zajrzeć do samego Przebrna – małej miejscowości z charakterem – i oczywiście do Krynicy Morskiej, popularnego kurortu z plażą, latarnią morską i promenadą. Mierzeja Wiślana oferuje też inne atrakcje przyrodnicze – wydmy, plaże, obserwację ptaków.

Wstęp: bezpłatny
Godziny otwarcia: teren dostępny całą dobę
Czas zwiedzania: 1-1,5 godziny
Dojazd: samochodem lub rowerem, około 0,8 km na południe od drogi Przebrno-Krynica Morska
Parking: przy drodze głównej
Zarządca: Nadleśnictwo Elbląg – Leśnictwo Przebrno